Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından hazırlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği (“Yönetmelik”), 14 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Coğrafi verilere (konum bilgisi içeren her türlü veri) ilişkin temel çerçeve, 49 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenmiş ve hangi coğrafi veri temasından hangi kamu kurumunun sorumlu olduğunu gösteren Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi (“Matris”) öngörülmüştür.
Matris kapsamındaki coğrafi verilere ilişkin izin rejiminin usul ve esasları daha önce 10 Şubat 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile belirlenmişse de yeni Yönetmelik’in yürürlüğe girmesi ile birlikte bu yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni Yönetmelik ise bu izin rejimini yeniden düzenlemektedir.
İzin Yükümlülüğü: Yönetmelik uyarınca gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Matris kapsamındaki coğrafi verileri toplama, üretme, paylaşma veya satmaya yönelik ticari faaliyetleri için Bakanlık’tan izin almakla yükümlüdür.
Bununla birlikte, (i) fatura düzenlemek amacıyla talep edilen adres bilgileri ve (ii) faaliyet gösterilen merkez, şube ve acentelere ait adres ve konum verilerinin internet sitesinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşılması halleri, izin alma yükümlülüğünden muaf tutulmuştur.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından dağıtım lisansı verilen tüzel kişiler de dağıtım lisansı kapsamındaki faaliyetleri ile sınırlı olmak üzere ve Bakanlık’ın elektronik altyapısına (coğrafi veri izin sürecinin takip edildiği elektronik ortam) kaydolmaları şartıyla izin alma ve izin bedeli ödeme yükümlülüğünden muaf tutulmuştur.
Başvuru: Yönetmelik uyarınca izin başvurularının, faaliyete başlanmadan önce Bakanlık elektronik altyapısı üzerinden yapılması gerekecektir. Başvuru yapılırken, faaliyet gösterilecek veri temaları, çalışma bölgesi, yürütülecek faaliyetler ve talep edilen izin süresinin belirtilmesi gerekmektedir. Yabancı başvuru sahiplerinin ise ticari faaliyetlerine ilişkin belgelerinin ve Türkiye’de faaliyetlerini yürütecek kişi veya şirketlerle yaptıkları taahhütnamelerinin noter onaylı olarak sunulması öngörülmüştür.
Başvuru sonucunun 30 gün içinde başvuru sahibine bildirileceği, başvurusu onaylanan gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerinin ise izin bedelini 15 gün içinde ödemesi gerektiği, aksi halde başvurunun geçersiz sayılacağı düzenlenmiştir.
İzin Belgesi: İzin belgesinin geçerlilik süresi, izin sahibinin talebi ve Bakanlık’ın onayıyla 1 ila 5 yıl arasında belirlenecektir ve başvurunun onaylandığı tarihte başlayacaktır. Faaliyet konusu, çalışma bölgesi veya izin süresinde değişiklik olması halinde ise yeniden başvuru yapılması gerekecektir.
İzin bedeli ise Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için veri tema sayısı, çalışma alanı, izin süresi ve son hesap dönemindeki net satış veya satış hasılatı esas alınarak, yabancı gerçek ve tüzel kişiler için ise izin katsayısı bedeli ve izin süresi esas alınarak hesaplanacaktır. İzin bedellerinin her yıl Bakanlık’ın birim fiyat listesinde ilan edileceği düzenlenmiştir.
Ayrıca, ilk defa ticari faaliyete başlayan Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, faaliyete başladıkları yıl için izin bedelinden muaf tutulmuştur.
İzin Sahiplerinin Yükümlülükleri: İzin sahiplerinin, faaliyet raporlarını ve coğrafi verilere ilişkin veri bilgilerini on iki ayda bir Bakanlık elektronik altyapısına sunması ve afet ve acil durum yönetiminde kullanılmak üzere talep edilen coğrafi verileri Bakanlık ile bedelsiz olarak paylaşması zorunlu kılınmıştır.
Bunlara ek olarak, faaliyetin sona ermesi, unvan veya ortak değişikliği ile iletişim, personel ve araç bilgilerindeki değişikliklerin ve yabancı gerçek ve tüzel kişiler bakımından Türkiye’deki faaliyetleri yürüten kişi veya şirketlerle yapılan taahhütnamelerin sona ermesinin 15 gün içinde Bakanlık’a bildirilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Ayrıca, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerinin izin belgelerinin üçüncü kişilere devredilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Yaptırımlar: Yönetmelik uyarınca, izin alınmadan faaliyet gösterildiğinin tespit edilmesi halinde faaliyet sahibine izin başvurusu için 15 gün süre verilecek, bu süre içinde başvuru yapmayan Türk vatandaşı gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerine bir yıllık en yüksek izin bedeli, yabancı gerçek ve tüzel kişilere ise bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır. İdari para cezasına karşı 1 ay içinde Bakanlık’a, itirazın reddi halinde ise 30 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilecek olup, cezanın 1 ay içinde ödenmesi halinde indirim uygulanacaktır.
İdari para cezasının tebliğinden itibaren 60 gün içinde izin başvurusu yapılmaması halinde ise izin bedeli iki katı olarak uygulanacaktır.
Bunun yanı sıra, izin sözleşmesindeki yükümlülüklere uyulmaması, denetimlerde başvuru şartlarının yitirildiğinin tespit edilmesi veya başvuruda eksik ya da yanlış bilgi verilmesi hallerinde iznin askıya alınacağı düzenlenmiştir. Eksikliklerin 60 gün içinde giderilmemesi, izin sahibinin başvuru şartlarını taşımadığının ortaya çıkması veya milli güvenliğe aykırı bir durumun tespit edilmesi gibi hallerde ise izin iptal edilecektir.
Mevcut İzin Belgelerinin Durumu: Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ve Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği kapsamında verilmiş olan izin ve lisans belgelerinin geçerliliği, belgelerde belirtilen sürenin sonuna kadar devam edecektir.
Yazarlar: Sümeyye Uçar, Maral Baymak